Zwavelbaden onder de bakstenen koepels van Tbilisi

De wijk Abanotubani in de Georgische hoofdstad Tbilisi ligt direct aan de rivier de Koera. Het stadsbeeld wordt hier bepaald door lage, halfronde koepels die uit de grond steken. Deze constructies zijn opgetrokken uit rode baksteen en dienen als natuurlijke lichtinval en ventilatie voor de ondergrondse badhuizen. Het water in deze baden is afkomstig uit natuurlijke bronnen en bevat een hoge concentratie zwavel, wat de kenmerkende geur van rotte eieren verklaart.

Het water bereikt de baden met een constante temperatuur tussen de 38 en 42 graden Celsius. In tegenstelling tot een Finse sauna, waar droge lucht overheerst, draait de ervaring hier om de minerale werking van het warme bronwater. De badhuizen zijn vaak bekleed met mozaïeken en marmer, waarbij de architectuur invloeden vertoont uit de Perzische periode. De meeste historische baden bevinden zich in de straat Ioseb Grishashvili, aan de voet van het Narikala-fort.

De techniek van de mekise

Een centraal onderdeel van de traditie is de behandeling door een mekise, een professionele wasser. Deze gebruikt een ruwe handschoen van textiel, de kisa, om dode huidcellen te verwijderen. Na de scrub volgt een massage met een grote linnen zak die in zeepsop is gedoopt, waardoor een dikke laag schuim ontstaat. Dit proces duurt doorgaans vijftien minuten en vindt plaats op een stenen platform in de private of publieke badruimte.

Voor Vlamingen die deze traditie willen ervaren, is Tbilisi bereikbaar via een vlucht met een tussenstop in Istanboel of Warschau. De totale reistijd vanuit Brussels Airport bedraagt ongeveer zeven tot acht uur. Terwijl een bezoek aan een publiek badhuis in Georgië vaak goedkoper is dan een gemiddelde saunabeurt in België, liggen de prijzen voor private kamers aanzienlijk hoger. De actuele tarieven en reservatiemogelijkheden zijn raadpleegbaar bij de individuele badhuizen ter plaatse.

Sociale functie en geschiedenis

De naam van de stad zelf, Tbilisi, stamt af van het Oud-Georgische woord tpili, wat warm betekent. Volgens de overlevering werd de stad in de 5e eeuw gesticht door koning Vakhtang I Gorgasali nadat zijn jachtvalk in een van de warme bronnen was gevallen. De badhuizen fungeerden eeuwenlang als de belangrijkste sociale ontmoetingsplaats van de stad, waar politieke besluitvorming en huwelijksregelingen plaatsvonden.

De badhuizen zijn doorgaans tot laat in de avond geopend, waarbij sommige locaties zelfs een 24-uursregime hanteren. Het is aan te raden om juwelen van zilver uit te doen voor het baden, aangezien het zwavelwater het metaal direct zwart laat uitslaan door oxidatie. De geldende huisregels over badkleding en handdoekgebruik variëren per etablissement en staan meestal aangegeven bij de receptie.