Zevenblad en brandnetel uit het stadspark: let op de bodem

Wat er groeit tussen de tegels

Zevenblad, paardenbloem en brandnetel zijn de drie soorten die je in Vlaamse steden het makkelijkst vindt. Zevenblad woekert in de schaduw onder hagen en langs parkpaden. Paardenbloem staat op elk gazon dat niet bemest wordt. Brandnetel groeit op stikstofrijke grond: bij composthopen, langs slootkanten en op vergeten hoekjes achter een parkeerterrein.

In de keuken werkt dat allemaal. Jonge zevenbladbladeren smaken naar een kruising tussen peterselie en selder, en gaan rauw door een salade. Paardenbloemblad is bitter en hoort in een gemengde sla of even in de pan. Brandnetel verdwijnt in soep of pesto, en het blancheren haalt de prik eruit.

Foerageren in de stad is een bodemverhaal

De planten zelf zijn het probleem niet. De grond waar ze in staan, is dat wel. Stadsbodems bevatten vaker lood, cadmium en zink dan landbouwgrond, een erfenis van oude industrie, verkeer en huisvuil dat decennialang in de grond is verdwenen. Planten nemen die metalen op via hun wortels, en dat verschilt sterk per soort en per plek.

Langs kanaaloevers komt daar een tweede risico bij: overstorten van het riool bij hevige regen, en zwerfvuil dat in de oevervegetatie blijft hangen. Een brandnetelveld naast een overstort is geen moestuin.

De praktische regel die foerageurs aanhouden: pluk niet binnen een meter of tien van een drukke weg, niet op of naast een voormalige industrieterreinen, en niet waar honden loslopen. Kies de bovenste bladeren en scheuten, niet de wortel of het onderste blad dat tegen de grond hangt. Was alles grondig, ook wat je gaat koken.

Waar het wel kan

Volkstuinen, tuinen van buurtbewoners en parken met een beheerdocument waarin de bodemkwaliteit is opgenomen, zijn de veiligere plekken. In Vlaanderen beheert de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) de bodemdatabank, waar je per perceel de gekende bodemverontreiniging kan opvragen. Voor een stadspark of een volkstuin geeft dat vaak meer duidelijkheid dan je verwacht.

Wie twijfelt over een specifieke plek, kan bij de gemeente of bij OVAM de vraag stellen of er voor dat perceel een bodemonderzoek bestaat. Dat is één telefoon of één mail, en het antwoord bepaalt of je daar volgend voorjaar weer staat.

De grens tussen park en gif

De populariteit van wildplukken in de stad groeit, en dat is logisch: het is gratis, het is dichtbij en het smaakt naar meer dan de supermarkt. Maar dezelfde stad die de planten voedt, heeft ook de bodem vervuild. Wie het onderscheid maakt tussen een park met een propere ondergrond en een vergeten hoek naast een oude garage, kan gerust plukken. Wie dat onderscheid niet maakt, eet ongemerkt mee van wat er decennia geleden in de grond is achtergebleven.