Waarom banken nu al overschakelen op quantumveilige encryptie
Quantumcomputers kunnen bestaande versleuteling kraken. Banken migreren daarom nu al naar roostergebaseerde algoritmen, nog voor de standaardisatie rond is.

Banken werken aan quantumveilige encryptie omdat de sleuteluitwisseling die ze vandaag gebruiken (RSA en elliptic-curve) gekraakt kan worden door een toekomstige quantumcomputer. Het probleem is niet dat zo'n machine er al is, maar dat versleutelde gegevens nu kunnen worden opgeslagen en later gedecodeerd. Voor een bank betekent dat: gegevens die vandaag de deur uitgaan, moeten over tien jaar nog veilig zijn.
De dreiging: oogsten en later kraken
RSA en elliptic-curve-cryptografie leunen op wiskundige problemen die een klassieke computer niet kan oplossen, maar een quantumcomputer met genoeg stabiele qubits wel. Het algoritme van Shor lost die problemen op in polynomiale tijd. Zolang er geen grootschalige fouttolerante quantumcomputer bestaat, is dat theoretisch. De aanval die nu al telt, is harvest now, decrypt later: een tegenstander slaat versleuteld verkeer op en wacht tot de machine er is.
Daarom is de migratie geen race tegen de quantumcomputer zelf, maar tegen de houdbaarheidsdatum van de gegevens. Banken bewaren klantdossiers, transactiehistoriek en kredietinformatie jarenlang. Als die vandaag met RSA worden versleuteld en binnen tien jaar met een quantumcomputer leesbaar worden, is de schade niet te herstellen.
Van RSA naar roostergebaseerde algoritmen
Post-quantumcryptografie vervangt de wiskundige basis. In plaats van priemfactoren of elliptische krommen gebruiken de nieuwe algoritmen problemen die ook voor een quantumcomputer te zwaar blijven. De bekendste familie is roostergebaseerd: de veiligheid hangt af van de moeilijkheid om korte vectoren in een hoogdimensionaal rooster te vinden.
Het Amerikaanse NIST koos in 2022 CRYSTALS-Kyber als standaard voor sleuteluitwisseling en CRYSTALS-Dilithium voor digitale handtekeningen, na een open competitie die jaren duurde. In augustus 2024 rondde NIST de eerste standaarden af: FIPS 203 (ML-KEM, gebaseerd op Kyber), FIPS 204 (ML-DSA, gebaseerd op Dilithium) en FIPS 205 (SLH-DSA, op hashbasis). Die standaardisatie is de reden dat banken nu durven te migreren: zonder een internationale norm zou elke instelling haar eigen algoritme kiezen en elkaars verkeer niet kunnen lezen.
Waarom banken niet wachten
De migratie is duur en traag. Een bank moet niet alleen haar eigen servers aanpassen, maar ook klantapparaten, betaalterminals, kaarten, partnerbanken en bewaarde archieven. Cryptografen spreken van crypto-agility: systemen moeten algoritmen kunnen vervangen zonder dat de hele architectuur opnieuw moet.
Daarom begint de sector nu met inventariseren en testen, niet met uitrollen. De Europese Centrale Bank en nationale toezichthouders dringen aan op een plan tegen 2030, maar de precieze deadline verschilt per instelling. Voor Belgische banken speelt dat mee in dezelfde beweging: zij volgen de Europese koers en de NIST-standaarden, omdat hun betaalverkeer internationaal loopt en een afwijkende keuze de koppeling met buitenlandse tegenpartijen zou breken.
De eerste stappen zijn meestal hybride: een klassiek algoritme en een post-quantumalgoritme naast elkaar, zodat een fout in het nieuwe algoritme de beveiliging niet meteen ondermijnt. Pas wanneer de standaarden zich in de praktijk bewijzen, verdwijnt RSA uit de keten.






