Waarom serverwarmte steeds vaker in onze radiatoren belandt
Datacenters zetten bijna al hun stroom om in warmte. Steden als Stockholm en Helsinki leiden die warmte naar huizen, al blijft het transport lastig.

Elke server die rekenwerk doet, wordt uiteindelijk warmte. In een groot datacenter is dat geen bijproduct dat je zomaar wegkoelt, maar een energiestroom die je ook kunt gebruiken om huizen te verwarmen.
Van serverkoeling naar radiator
Een datacenter moet zijn servers koelen, anders vallen ze uit. Dat gebeurt meestal met lucht of met vloeistof, en de warme lucht of het warme water verdwijnt normaal naar buiten. Wie die warmte opvangt en in een warmtenet stopt, kan er een woonwijk mee verwarmen. Daar ligt de kern van het idee: de energie is al betaald met de stroomrekening van de server, en zonder afnemer gaat ze verloren.
In Stockholm is stadsverwarming al decennia een vanzelfsprekend deel van de warmtevoorziening, en datacenters in en rond de stad worden daar steeds vaker op aangesloten. In Helsinki leverde een datacenter van Microsoft in Espoo, vlak bij de stad, warmte aan het stadsnet van de energieleverancier Helsingin Energia. Beide steden laten zien dat het systeem werkt als er een vast net ligt dat de warmte kan afnemen.
Het probleem van de lage temperatuur
Hier wordt het technisch. Serverwarmte komt er vaak uit op een temperatuur van ongeveer 30 tot 40 graden. Traditionele stadsnetten werken met water van zo'n 70 tot 90 graden. Warmte stroomt vanzelf alleen van warm naar koud, dus moet een warmtepomp de temperatuur eerst optillen. Dat kost zelf stroom, en hoe groter het temperatuurverschil dat de pomp moet overbruggen, hoe meer die stroom kost.
Vervoer je warm water over lange afstanden, dan gaat er ook warmte verloren in de leidingen. Hoe warmer het water, hoe groter het verschil met de omgeving en hoe meer er wegsijpelt. Daarom willen planners de warmte liefst dicht bij de verbruikers opwekken of opvangen. Een datacenter ver buiten de stad is dan minder nuttig dan een datacenter dat aan de rand van een woonwijk staat.
Om die reden wordt gewerkt aan zogenaamde lage-temperatuurnetten, die met water van bijvoorbeeld 40 tot 60 graden rijden. Die netten verliezen minder warmte en vragen minder van de warmtepomp, maar ze werken alleen goed in woningen die voldoende geïsoleerd zijn, of met radiatoren en vloerverwarming die ook met lagere temperaturen kunnen werken.
Het seizoen speelt mee
Een datacenter draait het hele jaar, dag en nacht. De warmtevraag van huizen daarentegen valt in de zomer bijna helemaal weg. Dat levert een ongemakkelijk verschil op: in de zomer is er warmte over waar niemand iets mee doet, en in de winter is de vraag het grootst. Oplossingen zoals warmteopslag in grote watertanks kunnen dat verschil overbruggen, maar ze kosten ruimte en geld.
De combinatie van datacenter en stadsnet is dus geen kant-en-klaar antwoord. Ze werkt het best waar de warmte dichtbij de vraag ligt, waar het net al bestaat en waar de temperatuur hoog genoeg is om zonder al te veel extra stroom te leveren.






