Onderwatermuziek in de Rode Zee: wat koraal en schepen laten horen

Het rif als geluidsbron

Koraalriffen zijn geen stille plekken. Vissen en ongewervelde dieren produceren een continu akoestisch landschap. Op een rif klinkt een mengeling van knorren, klikken en koorachtige geluiden. Vissen gebruiken zwemblaas en tanden om geluid te maken. De geluiden spelen een rol bij voortplanting, territoriumafbakening en het vinden van een plek om te vestigen. Koraalpoliepen en algen dragen bij aan een laagfrequent geruis. Het rif is daardoor een bron van biologische muziek, geen achtergrondruis.

Akoestiek onder water

Geluid plant zich in water ongeveer vier keer sneller voort dan in lucht. Dat komt door de hogere dichtheid en elasticiteit van water. Onder water kunnen lage tonen over tientallen kilometers reizen. Hoge tonen dempen sneller uit. Voor onderzoekers betekent dit dat een hydrofoon op één plek een groot gebied kan horen. De akoestiek bepaalt ook hoe vissen elkaar horen. Een rif dat veel achtergrondgeluid produceert, maskeert de signalen die vissen nodig hebben.

Verstoring door scheepvaart en duiktoerisme

De Rode Zee is een van de drukste scheepvaartroutes ter wereld. Motorgeluid van schepen overheerst in het laagfrequente bereik. Dat maskeert de lagere tonen van vissen en rifgeluiden. Duiktoerisme voegt daar geluid van boten, compressoren en duikers aan toe. Op drukke plaatsen zoals Ras Mohammed is het onderwatergeluid 's zomers intenser dan in rustige periodes. De mate waarin dit het gedrag van vissen beïnvloedt, is nog niet volledig in kaart gebracht.

Hydrofoons bij Ras Mohammed

Onderzoekers gebruiken hydrofoons om het geluidslandschap bij Ras Mohammed vast te leggen. Hydrofoons zijn onderwatermicrofoons die geluid omzetten in elektrische signalen. Ze worden op vaste punten geplaatst of achter boten gesleept. De opnames laten zien welke frequenties overheersen en hoe het geluidspatroon verandert tussen dag en nacht, en tussen seizoenen. Bij Ras Mohammed meten onderzoekers zowel biologische geluiden als scheepvaartlawaai. De gegevens helpen om te begrijpen hoe menselijke activiteit het rif beïnvloedt.

Wat de opnames laten zien

De hydrofoonopnames tonen een duidelijk verschil tussen rustige en drukke periodes. In rustige periodes overheersen visgeluiden en rifgeluiden. In drukke periodes domineren scheepsmotoren. Dat verschil is meetbaar in frequenties en geluidsniveaus. Onderzoekers gebruiken de opnames om te bepalen welke gebieden het meest verstoord worden. De resultaten kunnen bijdragen aan maatregelen zoals vaarroutes en snelheidsbeperkingen. Voor de Rode Zee is dat relevant omdat het rif zowel ecologisch als economisch belangrijk is.