Trulli rond Alberobello: witte kegeldaken in Puglia
De witgekalkte trulli van Valle d'Itria bouwde men zonder mortel. Waarom dat werkte en hoe het gebied onder de Bourbons evolueerde.

Droge stenen, zonder mortel
De trulli van Valle d'Itria zijn ronde huizen met een kegelvormig dak van platte kalkstenen. Ze zijn opgetrokken uit droge steen, zonder bindmiddel. De stenen worden zo op elkaar gestapeld dat hun eigen gewicht en hun schuine ligging de constructie bij elkaar houden. Het dak wordt gebouwd door elke laag iets naar binnen te laten uitsteken, tot de ring boven het midden gesloten is. Dat heet een vals gewelf. Omdat de muren wit gekalkt worden, lijken de dorpjes van ver te gloeien tegen het groene of bruine land.
Volgens de bekendste verklaring was de techniek praktisch. Een woning zonder mortel kon bij een belastinginspectie snel afgebroken worden, en wie zijn huis niet wilde betalen, had zo een middel om de heffing te ontlopen. Die uitleg is wijdverspreid, maar het is niet met zekerheid vastgesteld. Het is wel duidelijk dat de bouwwijze goedkoop was en met lokaal materiaal kon.
Olijfbomen en steeneiken
Rond de trulli groeit een landschap van olijfbomen en steeneiken. De olijfbomen geven het gebied zijn oude agrarische karakter, de steeneiken zorgen voor schaduw en houtvoorraad. Tussen de percelen liggen droge stenen muurtjes, die dezelfde steen gebruiken als de huizen. Het landschap en de bouwwijze horen dus bij elkaar: waar de steen lag, werd gebouwd, en wat er groeide, bepaalde wat er gegeten en verkocht werd.
Van feodaal domein tot Koninkrijk Napels
Het gebied viel lange tijd onder feodale heren. Alberobello werd pas in de achttiende eeuw een zelfstandige gemeente. Onder de Bourbons, die over het Koninkrijk Napels regeerden, groeiden de trullidorpjes uit tot een eigen bestuurlijke eenheid. De trulli bleven dan in gebruik als woning en als schuur, en zo ontstond het dorpsbeeld dat tot vandaag bewaard is. In 1996 werd het historische centrum van Alberobello door UNESCO op de Werelderfgoedlijst geplaatst.
Wie erheen gaat, merkt dat de trulli vooral in het oude centrum gegroepeerd staan. Veel huizen zijn nu winkeltjes of logementen, maar de constructie blijft zichtbaar aan de binnenkant van de koepels.






