Tiny houses : le logement abordable se heurte aux règles

Zelfgebouwde tiny houses beloven betaalbaar wonen, maar de juridische kaders in België, Nederland en Frankrijk maken het vaak moeilijk.

De belofte van het kleine huis

Een tiny house op een eigen stuk grond, zelf gebouwd met hout en gerecupereerde materialen, voor een fractie van de prijs van een rijwoning. Het idee wint aan populariteit nu de wooncrisis in Vlaanderen en Nederland de kop opsteekt. Toch stopt de realiteit vaak bij de eerste paal: mag je er wel permanent wonen?

In België is een tiny house in de eerste plaats een woongelegenheid volgens de Vlaamse Codex Wonen. Dat betekent dat het moet voldoen aan dezelfde normen als een gewone woning: een minimumoppervlakte, daglicht, verluchting, sanitair en brandveiligheid. Een zelfgebouwd huisje op wielen valt onder de regelgeving voor mobiel wonen, en die verschilt van gemeente tot gemeente. Sommige steden zoals Gent en Antwerpen experimenteren met tijdelijke woonprojecten op braakliggende terreinen, maar een permanente vergunning is zeldzaam.

In Nederland bestaat sinds 2019 de Omgevingswet die experimenten met tijdelijke woonvormen toelaat, maar ook daar blijft het vergunningencircuit een drempel. Frankrijk heeft dan weer de loi ALUR die tiny houses op wielen als residentieel erkent, op voorwaarde dat ze aan dezelfde veiligheidsvoorschriften voldoen.

Bouwen met wat voorhanden is

De meeste zelfbouwers kiezen voor een houtskelet met isolatie uit gerecycleerde materialen: cellulose, houtvezel of schapenwol. Een tiny house op een aanhangwagen van 6 meter kost gemiddeld tussen 15.000 en 40.000 euro aan materialen, afhankelijk van de afwerking. Zonnepanelen, een composttoilet en een regenwaterput maken het huisje zelfvoorzienend, wat de maandelijkse kosten drukt.

De keerzijde: een zelfgebouwd huisje voldoet zelden aan de EPB-eisen voor nieuwbouw. Daardoor krijg je geen hypotheek bij een klassieke bank. Financiering komt meestal van een persoonlijke lening of crowdfunding, met rentes die oplopen tot 8 procent. In België biedt enkel een handvol alternatieve fondsen, zoals Samenhuizen of Wooncoop, een lening op maat voor coöperatieve woonprojecten.

Van individu naar beweging

Wat begon als een individuele zoektocht naar vrijheid, groeit uit tot een sociale beweging rond minimalisme en betaalbaar wonen. In Vlaanderen verenigen zelfbouwers zich in groepen zoals Tiny House Belgium en Leefbaar Wonen, die pleiten voor een apart statuut voor kleine wooneenheden. In Nederland organiseert Stichting Tiny House Nederland jaarlijkse bijeenkomsten waar bouwers ervaringen uitwisselen over vergunningen en materialen.

De wooncrisis drijft de vraag: in 2024 stonden in Vlaanderen meer dan 170.000 gezinnen op een wachtlijst voor een sociale woning. Tiny houses worden daardoor steeds vaker genoemd als tijdelijke oplossing op leegstaande kavels of in krimpregio's. Of dat lukt, hangt af van lokale besturen die nu nog terughoudend zijn.