Schiermonnikoog, een eiland waar de auto buiten blijft
Op Schiermonnikoog rijden geen gewone auto's. Wat dat betekent voor het wad, de duinen, het Lauwersmeer en de eilanders.

Wie op Schiermonnikoog aankomt, merkt het meteen: er zijn nauwelijks auto's. Het Friese Waddeneiland is een van de weinige plekken in Nederland waar het verkeer grotendeels op fietsen, lopen en een enkel landbouwvoertuig berust. Dat maakt het eiland stil, en die stilte is het resultaat van een bewuste keuze, niet van toeval.
Het wad als levend systeem
Het wad ten noorden van het eiland is bij eb een uitgestrekte moddervlakte en bij vloed een ondiepe zee. Dat getij bepaalt het ritme van het hele eiland: wanneer de wadlopers vertrekken, wanneer de veerboot vaart en welke paden onder water staan. Het Waddenzee-gebied staat sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Die erkenning heeft te maken met de slikken en schorren die er liggen, omdat ze voedsel en rustplaatsen bieden aan enorme aantallen trekvogels en zeehonden die er op de zandbanken uitrusten.
Duinen en het Lauwersmeer
Aan de zeezijde liggen de duinen, die door wind en zout voortdurend van vorm veranderen. Ze houden het zoete grondwater vast waarop de eilandbewoners zijn aangewezen, en ze vormen de eerste verdedigingslinie tegen storm en hoog water. Aan de vaste wal ligt het Lauwersmeer. Dat is een zoetwatermeer dat ontstond toen de Lauwerszee in 1969 werd afgesloten door een dam. Het gebied heeft zowel een zoetwaterkarakter als een getijdenverleden, en juist die overgang trekt bijzondere planten- en vogelsoorten aan.
Fietsen en de eilandgemeenschap
Zonder auto's wordt de fiets het vanzelfsprekende vervoermiddel. Afstanden zijn kort, het terrein is vlak en de wegen zijn smal en rustig. Voor de eilanders betekent dat ook dat kinderen zich zelfstandig kunnen bewegen en dat goederen met karretjes, bakfietsen en bestelbusjes van de veerboot naar de woningen komen. Die afhankelijkheid van de boot en van het getij heeft van de gemeenschap een hechte groep gemaakt, die gewend is om plannen op het tij af te stemmen.
De Friese eilandgemeenschap heeft eeuwenlang van visserij, landbouw en later van de toeristische trek naar de zee geleefd. Die geschiedenis is nog zichtbaar in de dorpsstructuur en in de verhalen die over de eilanders verteld worden. Wie er in het seizoen komt, kan dat merken aan de rust die er heerst, en wie er langer blijft, aan de manier waarop het eiland zich aan het weer en het getij aanpast.






