Waarom Griekse bergdorpen naar dennenhars ruiken
Van de Peloponnesos tot Epeiros: hars wordt er getapt, verwerkt en gedronken. De geur is geen decor, maar een oogst.
In de bergdorpen van de Peloponnesos en Epeiros hangt in de zomer een scherpe, zoete geur van dennenhars. Die komt niet van de bomen alleen: het is de geur van een oogst die elk jaar opnieuw wordt binnengehaald.
Tappen in de zomer
De harswinning gebeurt van mei tot september. Boeren maken inkepingen in de schors van de Aleppoden en zwarte den, en vangen de hars op in kleipotjes die aan de stam hangen. Een boom levert gemiddeld twee tot drie kilo hars per seizoen. De opbrengst per jaar hangt af van het weer: droge, warme zomers geven meer hars dan natte.
De hars wordt lokaal verwerkt. Een deel gaat naar de productie van retsina, de wijn waaraan hars wordt toegevoegd. Die toevoeging is geen gimmick: in de oudheid beschermde de hars de wijn tegen oxidatie tijdens het transport in amforen. Vandaag is het een smaak die je moet leren drinken, met een duidelijke dennengeur die sommigen aan terpentijn doet denken.
Ambachten en zeep
Naast wijn belandt de hars in ambachtelijke producten: zeep, lijm en vernis. In dorpen op de Peloponnesos wordt de hars nog met de hand verwerkt tot een donkere pasta die als basis dient voor natuurlijke lijm. Het is een kleine sector, maar ze houdt stand omdat de grondstof ter plaatse voorhanden is.
De geurbeleving verschilt per seizoen. In het voorjaar ruik je vooral het hout en de aarde; in de zomer domineert de verse hars die uit de inkepingen loopt. Na regen wordt de geur scherper, omdat de hars dan meer vluchtige stoffen afgeeft.
Wat je ruikt in de dorpen
In dorpen zoals Vytina op de Peloponnesos of Zagori in Epeiros is de geur het sterkst rond de plekken waar wordt getapt en verwerkt. Wie in augustus door de bergen wandelt, ruikt de hars voordat hij de bomen ziet. De geur is geen decor: hij is het bijproduct van een oogst die van mei tot september loopt en die je in de dorpen zelf kunt volgen.
