De ondergrondse paleizen van de metro in Tasjkent

De metro van Tasjkent fungeert sinds de opening in 1977 als een ondergronds museum waar architectuur en ideologie samenkomen. Omdat het netwerk tot 2018 officieel als militaire schuilplaats werd beschouwd, was fotograferen verboden. Nu de beperkingen zijn opgeheven, wordt de unieke mix van Sovjet-modernisme en Centraal-Aziatische ambacht zichtbaar voor het grote publiek.

Keramiek en katoen onder de grond

De stations onderscheiden zich door het gebruik van lokale materialen zoals marmer, graniet en traditionele keramiek. In het station Alisher Navoi zijn de koepelvormige plafonds versierd met blauwe mozaïeken die doen denken aan de grote moskeeën van Samarkand. De architecten kozen bewust voor deze esthetiek om de nationale identiteit te verweven met de moderne infrastructuur.

Een terugkerend motief in het ontwerp is de katoenplant, het 'witte goud' van Oezbekistan. In stations zoals Paxtakor zie je gestileerde katoenbollen verwerkt in de wandpanelen en de verlichting. Dit was geen toeval: het ontwerp moest de economische trots van de regio uitstralen naar elke pendelaar die het perron betrad.

Kosmonauten en futurisme

Het station Kosmonavtlar is een van de meest uitgesproken voorbeelden van het Sovjet-futurisme. De muren verlopen in kleur van diepblauw naar zwart, wat de overgang van de atmosfeer naar de ruimte symboliseert. Tussen de kolommen hangen glazen medaillons met portretten van ruimtevaarders zoals Joeri Gagarin en de Oezbeekse kosmonaut Vladimir Dzjanibekov.

De verlichting speelt hier een centrale rol. In plaats van standaard tl-buizen hangen er ronde, gloeiende schijven die planeten voorstellen. Het station toont hoe de Sovjet-Unie haar technologische ambities vertaalde naar een publieke ruimte die voor iedereen toegankelijk was.

Praktisch voor de reiziger

Voor wie de architectuur wil bekijken, zijn de drie oudste lijnen (Chilonzor, Oezbekistan en Yunusobod) het meest interessant. Een rit kost slechts een fractie van een euro, ongeacht de afstand. Omdat de stations diep onder de grond liggen, blijft de temperatuur er het hele jaar door constant rond de 20 graden Celsius, wat een welkome afwisseling is voor de zomerse hitte in de hoofdstad.