Georgische wijn uit Kachetië herovert de wereld

In Kachetië, de wijnstreek in het oosten van Georgië, fermenteren wijnboeren hun sap opnieuw in qvevri: grote aardewerken amfora's die in de grond worden ingegraven. De techniek is eeuwenoud, maar raakte in de Sovjettijd in de verdrukking. Sinds de onafhankelijkheid en zeker na de Unesco-erkenning van de Georgische wijnbereiding in 2013 is de traditie aan een opmars bezig.

Wat een qvevri doet

Een qvevri is een ei- of amforavormig vat van gebakken klei, soms meer dan duizend liter groot. De hals steekt boven de grond uit, de buik zit onder de oppervlakte. Die ingraving houdt de temperatuur stabiel, wat nodig is omdat de wijn er maandenlang op de schillen en stelen blijft staan. Bij witte druiven geeft dat de kenmerkende amberkleur en de tannines die je in gewone witte wijn niet vindt.

Het vat wordt voor elk gebruik schoongemaakt en aan de binnenkant ingesmeerd met bijenwas. De wijn rijpt in dezelfde klei waarin hij vergist, zonder roestvrij staal of eikenhout. Dat is geen romantiek: het is de reden waarom de smaak anders is. Klei laat geen houttoets door en houdt de wijn lang in contact met de druivenschil.

Telavi en de familiebedrijven

Telavi is het administratieve centrum van Kachetië en de plek waar de wijncultuur het dichtst bij de dorpen staat. Rond de stad liggen tientallen familiebedrijven die wijn maken voor eigen gebruik en voor verkoop. Vaak gaat het om een paar hectare wijngaard, een schuur met een rij ingegraven qvevri's en een kelder waar gasten kunnen proeven.

Die familiebedrijven zijn de dragers van de heropleving. Grote wijnhuizen exporteerden ook tijdens de Sovjetperiode, maar de qvevri-methode overleefde vooral in huishoudens die bleven fermenteren zoals hun grootouders deden. Na 1991 kregen die families ruimte om hun wijn ook buiten Georgië te verkopen. Het aantal kleine wijnproducenten in Kachetië groeide daarna, al zijn er geen exacte cijfers die de hele periode dekken.

Unesco en de erfenis

In 2013 zette Unesco de Georgische wijnbereiding in qvevri op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. De erkenning noemt expliciet de kennis en vaardigheden die van generatie op generatie worden doorgegeven, niet alleen het vat zelf. Dat heeft de internationale vraag naar Georgische amberwijn gestimuleerd, maar ook de druk op de traditie: toeristen willen proeven, exporteurs willen volume, en niet elke producent kan dat rijmen met de trage methode.

Voor de Vlaamse wijnliefhebber is Georgische qvevri-wijn vooral via gespecialiseerde wijnhandels en online winkels te vinden. Reken op een prijs die hoger ligt dan een gewone witte wijn uit dezelfde regio, omdat de productie kleinschalig is en het transport naar West-Europa erbij komt. Wie in België een fles koopt, proeft daarmee vooral het werk van een familiebedrijf in Kachetië, niet van een industriële lijn.