Kleitabletten met spijkerschrift als inspiratie voor borduren

Het British Museum in Londen bewaart zo'n 130.000 kleitabletten met spijkerschrift, afkomstig uit Mesopotamië. Dat schrift ontstond rond 3200 voor Christus in Sumer, het zuiden van het huidige Irak, en bleef duizenden jaren in gebruik voor economische, juridische en literaire teksten. De tabletten zijn meestal niet groter dan een handpalm en de tekens zijn ingekrast met een rietstengel die driehoekige inkepingen achterlaat. Precies die inkepingen blijken verrassend geschikt als borduurpatroon.

Van klei naar draad

Spijkerschrift werkt met een beperkt aantal tekens, opgebouwd uit horizontale, verticale en diagonale wiggen. Dat maakt het vertaalbaar naar een raster. Elke wig wordt een steek, elke tablet een patroon. Borduurders die met kruissteek werken, kunnen de tekens eenvoudig omzetten naar blokjes op een telpatroon. Voor vrije steek is meer interpretatie nodig: de wiggen worden dan lijnen van verschillende dikte, met de nadruk op de richting waarin de rietstengel werd gedrukt. Het resultaat is een patroon dat dichter bij kalligrafie ligt dan bij traditioneel kruissteekwerk.

Wat je nodig hebt

Je hebt geen kleitablet nodig om te beginnen. Een foto van een tablet uit een museumcollectie volstaat. Het British Museum stelt een groot deel van zijn collectie online beschikbaar, met hoge resolutie en beschrijving per object. Zoek op 'cuneiform tablet' en je krijgt duizenden voorbeelden, van administratieve lijsten tot het Zondvloedverhaal uit het Gilgamesj-epos. Kies een tablet met duidelijke tekens, liefst een die niet te veel beschadigd is. Voor kruissteek gebruik je een fijn raster, bijvoorbeeld 14 count Aida, en een donkere draad op een lichte achtergrond of omgekeerd. Voor vrije steek werk je beter op een effen stof zoals linnen, met een dunne naald en splijtzijde of borduurgaren dat niet te veel pluist.

Waarom het werkt

Spijkerschrift is geen alfabet maar een mengeling van woordtekens en lettergrepen. Dat betekent dat je niet letter voor letter hoeft te vertalen. Je kunt een fragment nemen dat visueel aantrekkelijk is, zonder de betekenis te kennen. Dat maakt het laagdrempelig: je borduurt een patroon, geen boodschap. Tegelijk geeft de wetenschappelijke context een extra laag. Een tablet uit het British Museum is gedateerd, beschreven en vaak gefotografeerd naast vergelijkbare stukken. Je weet dus precies welk teken je borduurt en uit welke periode het komt. Voor wie graag met historische patronen werkt, is dat een voordeel ten opzichte van losse motieven uit een boek.

Praktisch

Begin met een klein tablet, bijvoorbeeld een administratieve notitie van enkele regels. Die zijn overzichtelijker dan literaire teksten, die vaak in een lopend schrift zonder duidelijke scheiding staan. Zet je patroon eerst uit op ruitjespapier of in een borduurprogramma. Reken op een tiental uur voor een stuk van 15 bij 20 centimeter in kruissteek. Voor vrije steek hangt de tijd af van hoe gedetailleerd je de wiggen nabootst. Wie wil weten welk tablet hij of zij nabootst, kan de objectnummers van het British Museum gebruiken om de precieze herkomst en datering op te zoeken.