Het meer van Ohrid: oud, diep en met een forel die nergens anders leeft

Het meer van Ohrid ligt op de grens van Noord-Macedonië en Albanië en is met een geschatte leeftijd van twee tot vier miljoen jaar een van de oudste meren van Europa. Het bekken is op zijn diepst ongeveer 288 meter, waardoor het meer een van de diepste van de Balkan is. Die ouderdom en diepte hebben een ecosysteem opgeleverd met soorten die nergens anders voorkomen, waaronder de Ohridforel.

Een forel die alleen hier zwemt

De Ohridforel (*Salmo letnica*) is endemisch: hij plant zich alleen voort in het meer van Ohrid en de bovenloop van de Drin. De vis is een van de redenen waarom het meer in 1979 op de UNESCO-lijst van werelderfgoed kwam, samen met de stad Ohrid. De forel paait in de wintermaanden in de grindbedden bij de oevers, waar zuurstofrijk water nodig is voor de eitjes. Die paaigronden zijn kwetsbaar voor vertroebeling en voor veranderingen in de waterstand.

UNESCO-status en druk van de mens

De UNESCO-status beschermt het erfgoed, maar niet automatisch het ecosysteem. De laatste decennia is de druk toegenomen: toerisme rond de oevers, vervuiling van huishoudelijk afvalwater en overbevissing. De Ohridforel is daardoor kwetsbaar geworden; de populatie staat onder druk en herstel gaat traag omdat de vis pas laat geslachtsrijp wordt. Ook de introductie van uitheemse vissoorten verandert de voedselketen in het meer.

Wat de diepte verbergt

Het diepe bekken van het meer werkt als een koude, stabiele omgeving. Veel endemische soorten leven op grote diepte en komen zelden aan de oppervlakte. Wetenschappers beschouwen het meer als een natuurlijk laboratorium, omdat de lange geïsoleerde geschiedenis er unieke evolutionaire sporen heeft achtergelaten. Diezelfde diepte maakt het moeilijk om de gezondheid van het ecosysteem te meten: wat op het wateroppervlak gebeurt, zegt weinig over wat zich honderden meters lager afspeelt.

Een Belgisch aanknopingspunt

Voor Vlaamse reizigers is het meer van Ohrid bereikbaar via vluchten naar Skopje of Tirana, gevolgd door een rit van enkele uren. Wie er komt, kan aan de oevers zien waarom bescherming nodig is: het water oogt helder, maar de forel die het meer beroemd maakte, heeft het moeilijk. De vraag die reizigers kunnen stellen aan lokale gidsen of het toerismekantoor is simpel: welke maatregelen gelden er vandaag voor de vangst van Ohridforel en wie controleert die?