Rijst winnen op drijvende tuinen in Myanmar

Op het Inle-meer in Myanmar oogsten boeren rijst en tomaten van drijvende tuinen. Die tuinen zijn geen curiositeit voor toeristen: ze zijn een antwoord op een meer dat geen vaste oevers heeft om op te verbouwen.

Een bed van waterhyacint en slib

De techniek begint bij waterhyacint, een woekerplant die het meer zelf levert. Boeren snijden de planten af, leggen ze in lagen op elkaar en bedekken ze met slib dat ze van de meerbodem halen. Na verloop van tijd rotten de planten en vormen ze een vruchtbare laag waarop gewassen kunnen groeien. De bedden drijven, dus ze verplaatsen mee met het water.

Dat is nodig omdat het Inle-meer geen vast peil heeft. In het regenseizoen stijgt het water, in het droge seizoen zakt het. Een tuin op het land zou dan overstromen of uitdrogen. Een drijvend bed stijgt en daalt mee. De keerzijde: bij een laag waterpeil komen de bedden soms vast te liggen of drogen ze uit, en dan mislukt de oogst.

Oogsten vanuit een bootje

De bedden liggen verspreid over het meer, dus verplaatsen en oogsten gebeurt met kleine bootjes. Boeren peddelen naar hun perceel, snijden de rijst of tomaten en laden de oogst in de boot. Dat is arbeidsintensief: er is geen machine die bij een drijvend bed kan komen.

De vruchtbaarheid van de bedden hangt af van wat het meer aanvoert. Slib uit het water en plantenresten vormen samen de bodem. Zonder aanvoer van vers slib veroudert een bed en moet het vernieuwd worden. Dat maakt de tuinen afhankelijk van het meer, niet alleen van het weer.

Waterpeil bepaalt de opbrengst

De wisselwerking met het waterpeil is de zwakke plek. Een hoog peil is goed voor de drijvende bedden, maar een laag peil in het droge seizoen legt de tuinen bloot. Klimaatverandering en veranderingen in het stroomgebied beïnvloeden dat peil. Voor de boeren betekent dat een oogst die van jaar tot jaar kan verschillen, zonder dat ze daar zelf veel aan kunnen doen.

Het Inle-meer is ook een toeristische bestemming, en dat zet de tuinen onder druk. Bezoekers willen de drijvende tuinen zien, maar massatoerisme kan het meer belasten. De vraag is of de tuinen een inkomen blijven opleveren voor de boeren die ze onderhouden.