Bladgoud op aardewerk: de Osmaanse traditie die in İznik en Kütahya wordt doorgegeven

    Van de Osmaanse paleizen tot de ateliers van vandaag: hoe bladgoud op geglazuurd aardewerk wordt aangebracht en waarom families de techniek blijven doorgeven.

    26 oktober 20262 mindoor EendjeOndersteund door AI (o.a. vertaling)
    Bladgoud op aardewerk: de Osmaanse traditie die in İznik en Kütahya wordt doorgegeven

    In de ateliers van İznik en Kütahya wordt aardewerk nog altijd met bladgoud beschilderd, een techniek die teruggaat op de Osmaanse hofateliers. Het vergulden van geglazuurd oppervlak vereist een aparte aanpak: het bladgoud wordt niet in de glazuurlaag gebakken, maar op het afgewerkte stuk aangebracht.

    De techniek: goud op glazuur

    Het aanbrengen van bladgoud op een geglazuurd oppervlak gebeurt in stappen. Eerst wordt het aardewerk gebakken en geglazuurd. Daarna brengt de ambachtsman een fixeermiddel aan, vaak een mengsel op basis van Arabische gom of een speciaal medium, op de plaatsen waar het goud moet komen. Het uiterst dunne bladgoud wordt met een penseel opgenomen en voorzichtig op het kleverige oppervlak gelegd. Zodra het droog is, wordt het overtollige goud weggeborsteld en wordt het stuk voorzichtig gepolijst met een agaatsteen of een ander hard materiaal om de glans te versterken.

    Omdat het goud op de glazuurlaag ligt en niet mee wordt gebakken, is het kwetsbaar. Het is geen laag die tegen de ovenbestendige glazuur kan. Dat betekent dat stukken met bladgoud niet in de vaatwasser kunnen en met de hand moeten worden schoongemaakt. De techniek vraagt dus niet alleen vakmanschap bij het aanbrengen, maar ook zorg bij het gebruik.

    İznik en Kütahya: twee centra, één traditie

    İznik, ten zuidoosten van Istanbul, was in de zestiende eeuw het belangrijkste productiecentrum van Osmaans keramiek. De stad stond bekend om zijn fijn beschilderde tegels en borden met bloemmotieven. Na een economische terugval verschoof het zwaartepunt naar Kütahya, dat tot vandaag een levendig aardewerkcentrum is gebleven. In beide steden zijn ateliers waar de techniek van het vergulden nog wordt toegepast, vaak in combinatie met traditionele motieven zoals tulpen, anjers en rozetten.

    De Osmaanse traditie van vergulde keramiek was niet alleen decoratief. Vergulde stukken werden gebruikt aan het hof en in rijke huishoudens, en het goud benadrukte de waarde van het object. Vandaag de dag is het een ambacht dat vooral in familieateliers wordt doorgegeven.

    Van vader op zoon

    In Kütahya en İznik werken veel keramisten in familieverband. Kinderen groeien op tussen de draaischijf en de penselen en leren het vak van jongs af aan. Het vergulden is een van de laatste stappen die een leerling onder de knie krijgt, omdat het precisie en geduld vereist. Het is ook een stap die vaak door de meest ervaren leden van de familie wordt gedaan.

    Die familiale overdracht is belangrijk voor het voortbestaan van de techniek. Het ambacht is arbeidsintensief en het materiaal, bladgoud, is duur. Toch blijven de ateliers bestaan, omdat de vraag naar handgemaakt, traditioneel aardewerk niet is verdwenen. Voor de Vlaamse lezer die in Turkije een atelier bezoekt: de stukken met bladgoud zijn herkenbaar aan de glans en het reliëf, en ze vragen een voorzichtige behandeling.

    door EendjeInstagram

    Gerelateerde artikelen

    Meer om te lezen

    1. Rode Duivels tegen het Duitsland van Klopp: zo ben je klaar voor de ticketsSport · 20 nov 2026
    2. Quedlinburg te voet verkennenReizen · 20 nov 2026
    3. Kalksteengrotten en ondergrondse rivieren in de Franse CaussesReizen · 20 nov 2026
    4. Waarom handboogschieten in het bos aan een opmars bezig isSport · 20 nov 2026
    5. Langeafstandssteppen op historische Vlaamse jaagpadenReizen · 20 nov 2026
    6. Vergeten landbouwterrassen in de bergen van ZagoriaReizen · 19 nov 2026
    7. Traditionele focaccia bakkenEten & Koken · 19 nov 2026
    8. Luchtvochtigheid en het rijzen van speltdeegEten & Koken · 19 nov 2026
    9. Historische pelgrimsroutes door de heuvels van RondaReizen · 19 nov 2026