Brood bakken in de IJslandse ondergrond

Hveragerði: deeg in de grond bij 90 graden

In Hveragerði, een dorp op ongeveer 45 kilometer van Reykjavík, komt heet water uit de grond. Bewoners graven er een kuil, zetten een afgesloten pot met roggedeeg in de hete aarde en laten de vulkanische warmte het werk doen. De temperatuur in de bodem ligt er rond de 90 graden Celsius. Dat is genoeg om het deeg in ongeveer 24 uur gaar te stomen. De pot moet luchtdicht zijn, anders ontsnapt de stoom en wordt het brood taai.

Mývatn: 12 uur in de vulkanische bodem

Bij het Mývatn-meer in het noorden van IJsland is de ondergrond heter. Daar duurt het bakken van een vergelijkbaar roggebrood ongeveer 12 uur. De geologie bepaalt de bereidingstijd: hoe dichter bij een actieve warmtebron, hoe sneller het deeg gaar is. Rond het meer liggen meerdere geothermische plekken waar de grond warm genoeg is om een pot in te graven. De methode is al eeuwenoud en werd vroeger gebruikt omdat er in de dunbevolkte streken weinig brandstof was om een oven te stoken.

Waarom roggebrood

Rogge groeit beter dan tarwe in het koude IJslandse klimaat. Het meel wordt gemengd met water, zout en soms een beetje suiker of melk. Het deeg is nat en zwaar. In de grond krijgt het een donkere korst en een vochtige, compacte kruim. De smaak is licht zoet en aards, met een rooktoets van de vulkanische bodem. Het brood wordt vaak gegeten met boter, gerookte zalm of hangikjöt, IJslands gerookt lamsvlees.

Geen oven nodig

De methode werkt zonder elektriciteit of gas. Dat maakt haar praktisch in afgelegen gebieden, maar ook populair bij bezoekers die het zelf willen proberen. In Hveragerði en bij Mývatn bieden sommige locals workshops aan waarbij je je eigen pot in de grond stopt. De wachttijd is dan wel de reistijd: je moet een dag later terugkomen om je brood op te graven. Wie dat niet kan, koopt het brood in een plaatselijke winkel of proeft het in een restaurant dat de traditionele methode nog gebruikt.